محاسبه ظرفیت بارگیری ناوگان

سفارش آجر و سفال در مقیاس پروژه، پیش از هر چیز یک مسئله لجستیکی است. تعدادی که پیمانکار روی نقشه اجرایی می‌بیند، تا زمانی که به «تعداد ناوگان» تبدیل نشود، قابل برنامه‌ریزی نیست. ابزار محاسبه ظرفیت بار کامیون آجر در این صفحه، همین تبدیل را انجام می‌دهد: از تعداد یا وزن مورد نیاز شما شروع می‌کند و به تعداد سرویس، نوع ناوگان پیشنهادی و میزان فضای بلااستفاده می‌رسد.

این صفحه یک ابزار محاسبه است، نه صفحه نرخ و نه صفحه مشخصات فنی. خروجی ابزار، «تعداد و چیدمان» است؛ نرخ کرایه، مسیرها و شرایط تخلیه در صفحه کرایه و شرایط حمل بررسی می‌شود و نرخ خودِ محصول در صفحه‌های قیمت قابل پیگیری است.

خطای ظرفیت، خطایی است که همیشه دو بار هزینه می‌دهد: یک بار در کرایه و یک بار در زمان اجرا.

• سرویس ناقص: وقتی حجم سفارش کمی بیشتر از ظرفیت یک ناوگان باشد، مابقی بار ناچار با یک سرویس دوم ارسال می‌شود که ظرفیتش تا حد زیادی خالی می‌ماند. کرایه این سرویس عمدتاً بر مبنای دربست محاسبه می‌شود، نه بر مبنای همان بخش کوچکِ بار.
• تناسب ناوگان با شرایط کارگاه: ناوگان بزرگ‌تر همیشه اقتصادی‌تر نیست. اگر دسترسی کارگاه، عرض کوچه، شیب رمپ یا فضای مانور برای ناوگان سنگین مناسب نباشد، بار در محل تخلیه می‌ماند و هزینه حمل ثانویه به پروژه اضافه می‌شود. محاسبه ظرفیت باید همزمان با بررسی دسترسی انجام شود.
• برنامه‌ریزی نیروی تخلیه: تعداد سرویس و روش بارگیری تعیین می‌کند که کارگاه به نیروی تخلیه دستی نیاز دارد یا به لیفتراک. هر ناهماهنگی در این بخش، به توقف ناوگان و هزینه توقف منجر می‌شود که شرایط آن در صفحه کرایه و شرایط حمل تشریح شده است.

ابزار بر سه ورودی پایه کار می‌کند: مشخصات محصول، مشخصات ناوگان و روش بارگیری. هیچ‌کدام از این سه، مقدار پیش‌فرضِ مطلق ندارند؛ به همین دلیل ابزار مقادیر را از فهرست مشخصات محصول و از اطلاعات ناوگان تأمین‌کننده حمل می‌خواند و نتیجه را روی همان مبنا محاسبه می‌کند.

• ۱. محاسبه سقف وزنی (Nw): تقسیم وزن مجاز بار مفید خودرو بر وزن خالص هر قالب آجر یا بلوک.
• ۲. محاسبه سقف حجمی (Nv): تقسیم حجم مفید اتاق بار بر حجم اشغالی هر قالب یا پالت.
• ۳. ظرفیت واقعی سرویس (N): کوچک‌ترین عدد بین سقف وزنی و سقف حجمی (در آجرهای سنگین مانند زبره و لفتون، سقف وزنی محدودکننده است و در سفال‌های فوم‌دار یا پوکه، سقف حجمی).
• ۴. نسبت پرشدگی ناوگان: ابزاری است که بر مبنای آن سرویس ناقص هشدار داده می‌شود؛ هرچه درصد پرشدگی آخرین سرویس پایین‌تر باشد، سهم کرایه حمل در هر قالب بالاتر می‌رود. در این وضعیت دو گزینه وجود دارد: تعدیل تعداد سفارش تا رسیدن به مضرب کامل ظرفیت کامیون، یا تغییر کلاس ناوگان.

ظرفیت هر ناوگان یک عدد ثابت نیست؛ تابع کارت مشخصات همان خودرو، مقررات وزنی جاده و ابعاد واقعی اتاق بار است. ابزار برای هر کلاس ناوگان، پارامترهای استاندارد زیر را مبنای محاسبه قرار می‌دهد:

دو نکته در استفاده از این جدول تعیین‌کننده است. نخست آنکه ابعاد مفید، همان ابعاد بیرونی خودرو نیست؛ ضخامت بدنه، برجستگی‌های داخلی و ارتفاع مجاز نهایی، حجم قابل استفاده را کاهش می‌دهند. دوم آنکه سقف وزنی مجاز ممکن است در مسیرهای مختلف متفاوت باشد و همین موضوع می‌تواند ظرفیت عملی یک ناوگان را نسبت به ظرفیت اسمی آن کاهش دهد؛ وضعیت مسیر پروژه شما در صفحه کرایه و شرایط حمل قابل بررسی است.

روش بارگیری، مستقیماً روی خروجی ابزار اثر می‌گذارد و اثر آن در دو جهت مخالف است.

در بارگیری دستی (فله چیدمان‌شده)، چیدمان می‌تواند به فضای اتاق بار نزدیک‌تر شود، چون محصول بدون واسطه روی کف و روی خودش چیده می‌شود. در مقابل، بارگیری و تخلیه به نیروی انسانی و زمان بیشتری نیاز دارد و زمان توقف ناوگان افزایش می‌یابد.

در بارگیری پالتی، بخشی از حجم و وزن مفید صرف خود پالت چوبی (حدود ۲۰ تا ۲۵ کیلوگرم به ازای هر پالت) و بسته‌بندی شیرینگ می‌شود. بنابراین در محاسبه پالتی، ابزار ابتدا وزن پالت‌ها را از ظرفیت مجاز کامیون کسر کرده و تعداد پالت قابل استقرار در کف تریلی (معمولاً ۱۰ تا ۱۲ پالت استاندارد) را محاسبه می‌کند.

انتخاب میان دو روش تنها یک تصمیم لجستیکی نیست و بر ساختار هزینه هم اثر می‌گذارد؛ اجزای این ساختار در صفحه‌های قیمت و صفحه کرایه و شرایط حمل تفکیک شده است.

ورودی‌های ابزار و واحد هرکدام در جدول زیر آمده است. توصیه می‌شود پیش از شروع، مقادیر مربوط به محصول و ناوگان را آماده داشته باشید تا خروجی قابل استناد باشد.

مراحل کار به این ترتیب است:

• ۱. محصول و مقدار مورد نیاز را وارد کنید. اگر مقدار پروژه بر مبنای مترمربع دیوار یا سطح محاسبه شده، ابتدا آن را به تعداد واحد محصول تبدیل کنید.
• ۲. کلاس ناوگان را انتخاب کنید. اگر ناوگان مشخصی در نظر ندارید، ابزار را برای دو کلاس متفاوت اجرا کنید و خروجی تعداد سرویس را مقایسه کنید.
• ۳. روش بارگیری را تعیین کنید. اگر کارگاه لیفتراک ندارد، حالت دستی را انتخاب کنید تا خروجی با واقعیت تخلیه هم‌خوان باشد.
• ۴. خروجی را بخوانید. ابزار سه عدد می‌دهد: ظرفیت هر سرویس، تعداد سرویس لازم و نسبت پرشدگی آخرین سرویس. اگر نسبت پرشدگی پایین بود، پیش از ثبت سفارش تعداد را تعدیل کنید یا کلاس ناوگان را تغییر دهید.
• ۵. خروجی را در استعلام خود پیوست کنید. هر عدد در خروجی، مبنای مشخصی دارد و همین موضوع بررسی سفارش در واحد فروش را کوتاه‌تر می‌کند.

خروجی این ابزار یک برآورد لجستیکی است و جای صورت‌حساب یا برگ بارگیری را نمی‌گیرد. ظرفیت نهایی در زمان بارگیری، بر اساس ناوگان اختصاص‌یافته و شرایط مسیر تأیید می‌شود.