راهنمای انتخاب آجر ساختمانی در پهنه‌های لرزه‌خیز استان اصفهان
بررسی رفتار مکانیکی، مقاومت برشی و چسبندگی ملات در دیوارهای بنایی و میانقابی تحت شتاب مبنای طرح، با تمرکز بر مناطق پیرامون گسل‌های فعال کاشان، نجف‌آباد و زاگرس مرکزی.
۱. پهنه‌بندی خطر نسبی زلزله در شهرستانهای استان اصفهان
مطابق با جدول پیوست شماره ۱ استاندارد ۲۸۰۰، شهرستانهای استان اصفهان در پهنه‌های لرزه‌ای متفاوت قرار دارند که ضریب شتاب مبنای طرح (A) از ۰.۲۵ تا ۰.۳۵ متغیر است:
کاشان، آران و بیدگل، برزک
مجاورت با گسل بزرگ کاشان؛ الزام به استفاده از آجر با مقاومت فشاری بالای ۱۲ مگاپاسکال و مهاربندی والپست منقطع.
نجف‌آباد، خمینی‌شهر، لنجان، فلاورجان
نیاز به کنترل اثرات اندرکنش میانقاب و قاب، مهار لرزه‌ای دیوارهای پیرامونی و کنترل مقاومت برشی ملات ماسهسیمان باتارد.
اصفهان، شاهین‌شهر، بهارستان، سگزی
رعایت کامل ضوابط پیوست ششم استاندارد ۲۸۰۰ (جداسازی دیوارها با یونولیت و استفاده از اتصالات U شکل کشویی).
۲. مقایسه خواص مکانیکی و مقاومت برشی آجرهای تولیدی اصفهان
آجر شیل فشرده سگزی
کاربری: دیوارهای برشی، کرسی‌چینی، والپست و سفت‌کاری سازه‌های با اهمیت بالا
آجر فشاری کوره‌ای اصفهان (زبره)
کاربری: دیوارهای حمال ساختمان‌های بنایی سنتی و محوطه‌سازی سازه‌ای
آجر لفتون ۱۰ سوراخ سگزی
کاربری: تیغه‌های جداکننده مهارشده با والپست و نماهای یکپارچه ساختمانی
بلوک سفال تیغه‌ای اصفهان (۱۵ سانتی)
کاربری: صرفاً دیوارهای غیرباربر داخلی با رعایت اتصالات انعطاف‌پذیر پیوست ششم
| نوع مصالح آجر | مقاومت فشاری (MPa) | مقاومت برشی ملات (MPa) | جذب آب وزنی | پهنه مجاز ۲۸۰۰ | کاربری پیشنهادی سازه‌ای |
|---|---|---|---|---|---|
آجر شیل فشرده سگزی شیل تمام‌پخت | 14.5 MPa | 0.55 MPa | %9.2 | خیلی زیادزیادمتوسط | دیوارهای برشی، کرسی‌چینی، والپست و سفت‌کاری سازه‌های با اهمیت بالا |
آجر فشاری کوره‌ای اصفهان (زبره) رسی پرسی دستی/ماشینی | 11.2 MPa | 0.42 MPa | %13.5 | زیادمتوسط | دیوارهای حمال ساختمان‌های بنایی سنتی و محوطه‌سازی سازه‌ای |
آجر لفتون ۱۰ سوراخ سگزی شیل و رسی سوراخ‌دار | 9.8 MPa | 0.38 MPa | %11 | زیادمتوسط | تیغه‌های جداکننده مهارشده با والپست و نماهای یکپارچه ساختمانی |
بلوک سفال تیغه‌ای اصفهان (۱۵ سانتی) سفال مجوف توخالی | 4.5 MPa | 0.18 MPa | %16 | متوسط | صرفاً دیوارهای غیرباربر داخلی با رعایت اتصالات انعطاف‌پذیر پیوست ششم |
۳. چک‌لیست ۴ گانه اجرای دیوارچینی آجری بر اساس پیوست ششم استاندارد ۲۸۰۰
- جداسازی دیوار از سازه اصلی (شکاف انعطاف‌پذیر): در دیوارهای خارجی و داخلی باید فاصله حداقل ۱ درصد ارتفاع طبقه (یا ۲.۵ سانتی‌متر) بین رج آخر آجر و زیر سقف تعبیه شده و با مصالح تراکم‌پذیر مانند پشم‌سنگ یا پلی‌استایرن پر شود.
- مهاربندی برون‌صفحه با وادارها (والپست): برای دیوارهای با طول بیش از ۴ متر یا ارتفاع بیش از ۳.۵ متر، استفاده از وادارهای قائم U شکل یا H شکل متصل به تیر و ستون الزامی است.
- زنجاب کردن آجر پیش از چیدن: آجرهای رسی و شیل پیش از ملات‌ریزی باید غوطه‌ور در آب شوند تا آب ملات سیمانی توسط تخلخل آجر مکیده نشود؛ این کار مقاومت چسبندگی برشی (f_vk0) را تا ۲ برابر افزایش می‌دهد.
- میلگرد بستر در بندهای افقی: برای تمام دیوارهای آجری با بلوک سفال یا شیل در فواصل قائم حداکثر ۵۰ سانتی‌متر، استقرار میلگرد بستر گالوانیزه خرپایی الزامی است تا مانع از ریزش آوار در زلزله شود.
